از ميان خوارزم بگذرد و در درياى خراسان ريزد « 1 » ، تا به چين شود . از بلخ تا جيحون دوازده فرسنگ است . در سوى راست جيحون خورهء ختل و نهر ضرغام « 2 » نهاده است . و در سوى چپ مرو و خوارزم است و نام آن بيل « 3 » است . اين همان دو ساحلى است كه جيحون از ميانشان بگذرد . نهر بلخ از آنجا برود تا به ترمد « 4 » رسد و به با روى آن خورد و از كنارهء راه چغانيان به شهر نزديك شود . از ترمد تا راشت « 5 » شصت فرسنگ است . راشت دورترين جاى خراسان است از اين سوى ، و ميان دو كوه افتاده است . رخنه‌گاه تركان يغماگر همين جا بود . از اين روى فضل بن يحيى بن خالد بن برمك در آنجا در بندى بساخت . از بلخ تا طخارستان عليا بيست و هشت فرسنگ است . چنين گويد : ميان خراسان و سرزمين هند ، مورچگانى است چونان سگ سلوقى « 6 » . و آن زمينها زمين طلاست . مردمان براى بدست آوردن زر به آنجا آيند . هنگامى كه از رسيدن مورچگان بيمناك شوند ، پاره‌هاى گوشت پيش آنها افكنند . مورچگان سرگرم خوردن گوشت شوند ، و مردم چندان كه توانند زر بر گيرند . سپس از بيم مورچه با شتاب بگريزند . راه مرو به چاچ : از مرو تا آمل سى و شش فرسنگ است . بدين گونه : از مرو به كشماهن ، سپس به ديوان ، سپس به منصف ، سپس به احساء ، سپس به بئر عثمان ، سپس به آمل . و از آمل تا ساحل رود بلخ يك فرسنگ است .

--> ( 1 ) - در نسخهء عكسى ( ورق 164 ، ب ) چنين است : « . . . تا مرغاب آيد ، سپس به آمويه گذرد و خوارزم را دو نيمه كند و به درياى خراسان رود و آن بحر خزر است » . ( 2 ) - دزعام ، حدود ، ص 41 . ( 3 ) - نسخهء عكسى ( ورق 164 ، ب ) : خيل . ( 4 ) - ظاهرا مراد چغانيان رود است . رك : حدود ، ص 41 ( 5 ) - ژاشت ، رك : حدود ، ص 120 ( 6 ) - منسوب است به سلوق ، دهكده‌اى در يمن . نيز سگ سبك پا و شكارى .